Πάρκο San Valentino στο Pordenone: ολοκληρώθηκαν οι εργασίες για το πρώτο πάρκο χωρίς αποκλεισμούς στην Ιταλία

Άρθρο Paysage – Topscape 42

Μια διαπλοκή ιστορικών και φυσικών αξιών που συνδέονται με την προέλευση του Pordenone, μιας πόλης του νερού και των εργοστασίων, το San Valentino Urban Park είναι σήμερα ένα πάρκο χωρίς αποκλεισμούς, όπου ο σχεδιασμός του τοπίου είναι ο πρωταγωνιστής στη δημιουργία σχέσεων και συναισθημάτων προσβάσιμα σε όλα.

Ο χώρος παιχνιδιού αλληλεπιδρά με το τοπίο επειδή σχεδιάστηκε και δεν συναρμολογήθηκε. Τα μέτρα που προέρχονται από τον κόσμο της αναπηρίας βρίσκουν μια νέα παρακμή και γίνονται μια ευκαιρία να βιώσουμε, χωρίς να το συνειδητοποιήσουμε, τα πλεονεκτήματα της προσβασιμότητας.

Η ανάγνωση ενός βιβλίου στη σκιά των δέντρων, η παρατήρηση χήνων στο νερό και το παιχνίδι με άλλα παιδιά είναι εμπειρίες διαθέσιμες σε όλους στο Πάρκο Συμπερίληψης San Valentino, το οποίο εγκαινιάστηκε τον Σεπτέμβριο του 2020 και χρηματοδοτήθηκε από το Ίδρυμα Pier Antonio Locatelli. Η σχεδιαστική προσέγγιση είναι διακριτική, με στόχο την ενίσχυση αυτού που ήδη υπάρχει - το πρώην κτίριο του χαρτοποιείου Galvani, τη λίμνη San Valentino, τα ψηλά δέντρα, τις περιοχές αναγέννησης - συνδέοντας εμπειρίες που αποκαλύπτονται σταδιακά. Περπατώντας, ανακαλύπτει κανείς ένα τοπίο που αποτελείται από στοιχεία που - σύμφωνα με τις αρχές του Καθολικού Σχεδιασμού - καλωσορίζουν, συνοδεύουν και προτείνουν πολλαπλούς τρόπους χρήσης του πάρκου, απευθυνόμενο εξίσου σε παιδιά, ενήλικες και ηλικιωμένους, ανεξάρτητα από τα ατομικά χαρακτηριστικά που καθορίζονται από την ηλικία ή την αναπηρία, είτε πρόκειται για κινητική, αισθητηριακή είτε για γνωστική. Αυτή είναι η ουσία του πάρκου συμπερίληψης. Η ποιότητα των μονοπατιών ορίζει την πρώτη προϋπόθεση: για να είναι ένας χώρος συμπεριληπτικός, πρέπει προφανώς πρώτα να είναι προσβάσιμος. Στο έργο, τα μονοπάτια αναπαράγουν υπάρχουσες διαδρομές. Αντ' αυτού, οι εγκάρσιες και διαμήκεις κλίσεις επανεξετάστηκαν: οι τελευταίες, που τονίστηκαν στο τμήμα μπροστά από το πρώην χαρτοποιείο, επιλύθηκαν με τη δημιουργία διαδρομών όπου επίπεδες περιοχές διακόπτουν τμήματα με σταθερή και περιορισμένη κλίση, φτάνοντας το όριο του 5% μόνο σε λίγα σύντομα τμήματα.

Νέοι όροφοι στο σταθεροποιημένο Sarone, που προέρχονται από τοπικά λατομεία, έχουν αντικαταστήσει το χαλαρό χαλίκι, αποκτώντας μονοπάτια με φυσική εμφάνιση αλλά εύκολα στο περπάτημα. Η περιβαλλοντική επικοινωνία των διαδρομών εκφράζεται στον ολοκληρωμένο φυσικό οδηγό - που αποτελείται από το κράσπεδο σε χρώμα τερακότα που υπάρχει κατά μήκος του ποδηλατόδρομου/πεζόδρομου

– και στην αλλαγή υλικού που χαρακτηρίζει τα «εξωτερικά δωμάτια», μικροί χώροι καθισμάτων που βρίσκονται πίσω από το πέρασμα και περιβάλλονται από δέντρα και ουρανό, όπου η διάταξη των παγκακιών, διαφορετικών τύπων, μπορεί εύκολα να φιλοξενήσει ένα καρότσι ή έναν χρήστη αναπηρικού αμαξιδίου. Κάθε εξωτερικός χώρος καθοδηγεί το μάτι να ανακαλύψει έναν από τους θησαυρούς του πάρκου, όπως τα ήπια ρηχά νερά με ρυάκια από νερό πηγής και Carex spp. Κορυφαίος από τους θησαυρούς του πάρκου είναι η λίμνη San Valentino, κρυμμένη για χρόνια από έναν πυκνό φράχτη. Για να την ανακαλύψετε ξανά, έχει εγκατασταθεί ένα τριώροφο μονοπάτι κατά μήκος της όχθης της, που συνδέεται με σκαλοπάτια και απαλές ράμπες. Από εδώ, οι επισκέπτες μπορούν να αγναντέψουν το νερό, να ρίξουν μια ματιά στην ιστορική Villa Poletti-Marchi, να παρατηρήσουν την πανίδα της λίμνης και να φτάσουν στον χώρο αναψυκτικών που βρίσκεται στο πάνω επίπεδο, ο οποίος τώρα είναι εξοπλισμένος με έναν γοητευτικό χώρο αναψυκτικών. Στο βάθος, περιτριγυρισμένο από κορυφές δέντρων, βρίσκεται η παιδική χαρά.

Ο συνδυασμός της φύσης, των σχεδιασμένων στοιχείων και του ελεύθερου εξοπλισμού παιχνιδιού δημιουργεί ένα παιχνιδιάρικο τοπίο προς ερμηνεία, όπου το αυθόρμητο και ευφάνταστο παιχνίδι μπορεί να προκύψει από τα σκηνικά. Κατά τον καθορισμό των εμπειριών παιχνιδιού, που αποτελεί το σημείο εκκίνησης του έργου, επιλέξαμε να δώσουμε προτεραιότητα στο ομαδικό παιχνίδι, εξερευνώντας λύσεις για παιδιά με αναπηρίες: τα παιδιά μπορούν να εφεύρουν τα δικά τους παιχνίδια και να ξεπεράσουν μικρές και μεγάλες προκλήσεις με τη βοήθεια των γονιών τους, με φίλους ή μόνα τους. Οι πολύχρωμες επιφάνειες του πλακόστρωτου διπλώνουν σε μαλακά παγκάκια που περιβάλλουν και προστατεύουν, μετατρέποντας σε όγκους με ύψη που μπορούν να κατακτηθούν με διαφορετικούς τρόπους - ανεβαίνοντας, ανεβαίνοντας τη σκάλα ή κατεβαίνοντας την ράμπα. Οι επιφάνειες και οι όγκοι αποτελούν ένα τοπίο που γίνεται μια αφήγηση, εμπνευσμένο από την ιστορία του χώρου και το πρώην εργοστάσιο χαρτοποιίας. Στην παιδική χαρά χωρίς αποκλεισμούς, η ανακάλυψη και η γνώση μέσω του παιχνιδιού είναι διαθέσιμες σε όλους και επιτυγχάνονται επίσης μέσω των αισθήσεων: χειρισμός της άμμου, κρυφοκοιτάζοντας μέσα από το ματάκι, σέρνοντας μέσα στη σήραγγα , χαϊδεύοντας τα χορταριασμένα υφάσματα, αγγίζοντας διαφορετικά υλικά κάτω από τα πόδια, σχεδιάζοντας με κιμωλία, οδηγώντας τον κουβά, βρέχοντας με το νερό που ψεκάζει, κρατώντας τα φύλλα του «μωρού» σφενδάμου με το χέρι σας, ανακαλύπτοντας τον χάρτη του πάρκου και την ιστορία του μέσω της αφής, της όρασης ή της ακοής.

Τοπίου Francesco Casola, Erica Gaiatto – Global Project Inclusive Architecture

Αποφοιτώντας από το τμήμα Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου IUAV της Βενετίας, ξεκίνησαν το στούντιο τους το 2004, γοητευμένοι αμέσως από τον προσβάσιμο σχεδιασμό. Ο σχεδιασμός δημόσιων και ιδιωτικών χώρων χωρίς εμπόδια και χωρίς αποκλεισμούς, καθώς και η προσωπική επίβλεψη της εφαρμογής τους επί τόπου, έχουν οδηγήσει το στούντιο σε μια συγκεκριμένη εξειδίκευση, η οποία εμπλουτίζεται συνεχώς από συζητήσεις με ενδιαφερόμενους φορείς . Το στούντιο παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες για δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς σε θέματα προσβασιμότητας.