Ρωμαϊκοί δρόμοι: περισσότερα από 2.700 χρόνια αξιοπιστίας
Στραγγιστικά, ανθεκτικά και καινοτόμα: έτσι χτίστηκαν οι ρωμαϊκοί δρόμοι και πώς συνέβαλαν στο μεγαλείο της αυτοκρατορίας
Πόση σημασία έχουν; υποδομή στη διαχείριση μιας αυτοκρατορίας που εκτείνεται σε τρεις ηπείρους; Ίσως κανένας καλύτερος από αρχαίοι Ρωμαίοι θα μπορούσε να απαντήσει σε αυτή την ερώτηση. Μαζί με έναν τεράστιο στρατό και αποτελεσματική οργάνωση, υπάρχει κάτι άλλο που βοήθησε να γίνει η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία μία από τις μεγαλύτερες και πιο διαρκείς στην ιστορία: ξετυλίγω.
Κατασκευάστηκαν ρωμαϊκοί δρόμοι πριν από περισσότερα από 2000 χρόνια και μερικά από αυτά εξακολουθούν να υπάρχουν σήμερα σε διάφορα μέρη της Ευρώπης, ιδιαίτερα στην περιοχή της Μεσογείου. Πολλά τμήματα αυτών των δρόμων έχουν διατηρηθεί ως τουριστικές ιστοσελίδες, ενώ άλλα έχουν καταστραφεί ή καλυφθεί από σύγχρονους δρόμους ή κτίρια. Τα τμήματα που υπάρχουν ακόμα μπορούν να εξερευνηθούν με τα πόδια ή με ποδήλατο, προσφέροντας εκπληκτική θέα στο τοπίο. Μόνο στο ιταλικό έδαφος υπάρχουν δώδεκα προξενικοί δρόμοι: Aurelia, Cassia, Flaminia, Salaria, Tiburtina, Casilina, Appia (που ονομάζεται βασίλισσα των δρόμων - Viarum regina), Emilia, Postumia, Capua-Regium, Nomentana και Prenestina.
Ένα μακροχρόνιο μνημειακό έργο περίπου 80.000 χλμ αποτελείται από 372 μεγάλους δρόμους, οι οποίοι εκτείνονται στα εδάφη του τρεις ηπείρους, από τη Σκωτία μέχρι τη Μεσοποταμία, από τις ακτές του Ατλαντικού έως αυτές της Ερυθράς Θάλασσας και διέσχισαν τις Άλπεις μέχρι να φτάσουν στην καρδιά της Σαχάρας.
Η σημασία των ρωμαϊκών δρόμων για την Αυτοκρατορία
Οι δρόμοι ήταν α αριστούργημα μηχανικής της εποχής και έπαιξε θεμελιώδη ρόλο στο μεγαλείο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Οι ρωμαϊκοί δρόμοι επέτρεπαν στους αξιωματούχους να ταξιδέψτε γρήγορα από τη μια επαρχία στην άλλη για τη διαχείριση και τον έλεγχο τους, συμβάλλοντας στη διασφάλιση της σταθερότητα της αυτοκρατορίας και για την αποτροπή τοπικών εξεγέρσεων. Οι στρατιώτες μπορούσαν να μετακινηθούν γρήγορα από το ένα μέτωπο στο άλλο, επιτρέποντας στην αυτοκρατορία να αμυνθεί αποτελεσματικά έναντι των εξωτερικών απειλών. Το ρωμαϊκό οδικό σύστημα την ευνόησε επίσης ανάπτυξη του εμπορίου, αυξάνοντας την οικονομική ευημερία των περιοχών.
Οι δρόμοι είχαν πλάτος περίπου 4-6 μέτρα, για να περάσουν εύκολα δύο βαγόνια. Σε ορισμένες περιπτώσεις κατά μήκος των πλευρών υπήρχαν πλακόστρωτα πεζοδρόμια. Επιπλέον, οι δρόμοι εξοπλίστηκαν με ορόσημα, που υποδείκνυε την απόσταση σε μίλια από το χρυσό ορόσημο που βρίσκεται στη Ρωμαϊκή Αγορά.
Είναι απίστευτο, πολλοί ρωμαϊκοί δρόμοι εξακολουθούν να υπάρχουν σήμερα καλύτερα διατηρημένο πολλών από τους δρόμους που κατασκευάστηκαν σε νεότερους χρόνους. Γιατί; Το μυστικό, όπως και στα υλικά και την τεχνική κατασκευής, βρισκόταν στο συντήρηση και σε επισκευές και ανακαινίσεις που πραγματοποιούνται τακτικά. Αυτό βοήθησε να κρατηθούν οι δρόμοι μέσα καλές συνθήκες και τους επέτρεψε να αντέξουν στο πέρασμα του χρόνου.
Πώς κατασκευάζονται οι ρωμαϊκοί δρόμοι;
Σίγουρα οι δρόμοι υπήρχαν ήδη από πολύ καιρό. Ωστόσο, κανένας αρχαίος λαός δεν μπόρεσε να χτίσει, όπως έκαναν οι αρχαίοι Ρωμαίοι, α εκτεταμένο, δημόσιο οδικό δίκτυο και δημιουργήθηκε με καινοτόμες τεχνικές. Πώς όμως κατασκευάζονταν οι ρωμαϊκοί δρόμοι;
Οι Ρωμαίοι πιστεύεται ότι κληρονόμησαν την τέχνη της οδοποιίας από τους Ετρούσκους, βελτιώνοντας τόσο την τεχνική όσο και τα υλικά.
Κατασκευάστηκαν ρωμαϊκοί δρόμοι στρώματα διαφορετικών υλικών και γι' αυτό τηλεφωνείς viae stratae (εξ ου και ο όρος «δρόμος»). Η διαδικασία κατασκευής ξεκίνησε με την επιθεώρηση του αρχιτέκτονα και τον εντοπισμό των ακριβών σημείων από όπου θα περνούσε ο δρόμος. Ακολούθως, οι τοπογράφοι γης χάραξαν τη διαδρομή με τη χρήση πασσάλων και γκρόμα (την πλατεία της εποχής). Αφού σκάψαμε το λάκκο, ξεκινήσαμε με τα στρώματα: ένα βαθύτερο στρώμα, αγάλματα, από πέτρες και πηλό. ένα δεύτερο στρώμα, rudus, από πέτρες, σπασμένα τούβλα, άμμο, όλα ανακατεμένα με ασβέστη. ένα τρίτο στρώμα, πυρήνας, από θρυμματισμένη πέτρα και χαλίκι. ένα κάλυμμα, αθροιστική ράχη, από λείες πέτρινες πλάκες που ταιριάζουν μεταξύ τους η μία πάνω στην άλλη ακουμπώντας την πυρήνας. Περίπου 60 cm – 1 m από την επιφάνεια, ο λάκκος καλύφθηκε με χαλίκι και στη συνέχεια συμπιέστηκε (πεζοδρόμιο).
Οι ρωμαϊκοί δρόμοι ήταν καταπληκτικοί αποστράγγιση, ανθεκτικό στον παγετό και τις πλημμύρες και ακόμη και μετά από δύο χιλιάδες χρόνια, μερικά από αυτά διατηρούνται τέλεια. Άλλωστε, αν Ολοι οι δρομοι οδηγουν στην Ρωμη, πρέπει να υπάρχει λόγος.
